2 - نسخهء شمارهء 2828 ( ورق 368 الف - 307 ب ) ديوان هند India Office كه در چاپ حاضر با علامت IO آن را ذكر مىكنيم « 1 » از اين دو نسخه ، نسخهء اوّل هرچند افتادگىهاى بسيار دارد بيشتر مورد اعتماد است ، و ما آن را اساس كار خود قرار داديم . هر دو نسخه در دوره‌هاى اخير نوشته شده است . نسخهء مونيخ متعلّق است به آغاز قرن 18 ( ؟ ) ، و نسخهء ديوان هند در قرن هفدهم ميلادى ( 1671 ميلادى - 82 / 1081 هجرى ) كتابت گرديده است ، و هردو را به خط تعليق خواناى خوب نوشته‌اند . از مقايسه و روى هم نهادن اين دو نسخه ، تقريبا متن كامل تاريخ فرنگ به دست مىآيد . در آغاز قصد داشتم براى مقابله از نسخ معتبر ديگر نيز بخصوص نسخهء خطى كتبخانهء طوپ قاپى سراى اسلامبول استفاده كنم ، ولى نظر به اقدامات احتياطى كه دولت تركيه براى حفظ گنجينه‌هاى فرهنگى خود در جنگ اخير به عمل آورده بود ، اين نسخه در دسترس نبود و نقشهء من عملى نشد . در آغاز كار نبودن اين نسخه نقص كاملا محسوسى بود ، ولى با دست يافتن به دو مأخذ بسيار عالى و معتبر ديگر تا اندازه‌اى اين نقص جبران گرديد ، و اين دو مأخذ عبارت است از : يكى نسخهء خطى بناكتى كه در سال 992 هجرى ( 5 / 1554 ميلادى ) كتابت شده ، و تحت شمارهء 2634 در كتابخانهء دانشگاه ليدن هلند موجود است ، و ما در چاپ حاضر با علامت B از آن ياد مىكنيم . ديگرى تاريخ مارتينوس اوپاوينسيس كه ظاهرا منبع اروپايى رشيد الدّين بوده است ، و در چاپ حاضر هرجا لازم بوده با علامت MO نموده شده

--> ( 1 ) . رك : اته ، فهرست نسخ خطى فارسى كتابخانهء ديوان هند - اكسفورد ، 1903 ، ج 1 ، ص 28 - 1527 . . H . Ethe , Catalogue of Persian manuscripts in the library of the India office